Voor een gezondere leefomgeving en een beter afweersysteem.

Je lichaam en leefomgeving zit vol microorganismen.

Je ziet ze niet, maar ze zijn er wel. Microben. Ze zitten op je, ze zitten in je, en jij alleen hebt er al meer dan honderdduizend miljard. Dat is veertienduizend keer het aantal mensen dat op aarde woont. Samen worden zij de menselijke microbiota genoemd.

Jouw lichaam zit tjokvol micro-organismen, waaronder bacteriën, schimmels, archaea en virussen. Het zijn er alles bij elkaar tien keer zo veel als het aantal menselijke cellen in jouw lichaam. Samen zijn ze goed voor een gewicht van 1,5 kilo.

Microscopische kleine hulptroepen.
Alle micro-organismen in en op je lichaam maken onderdeel uit van een ecosysteem dat het menselijk microbioom wordt genoemd. In totaal ruim 100 duizend miljard microben, grotendeels bacteriën, maar ook heel veel schimmels, virussen en archaea. Ze zijn betrokken bij veel belangrijke processen en helpen je gezond te blijven. Microben leven op bijna alle oppervlakken en in alle openingen van je lichaam. Vooral in de darmen, huid, neusholte en luchtwegen, mondholte en geslachtsorganen vormen ze gevarieerde in interessante leefgemeenschappen.

Extra orgaan.
Pas sinds het einde van de jaren 90 wordt het belang van de goedaardige microben in je lichaam echt onderkend. Voor die tijd werden bacteriën vooral gezien als ziekteverwekkers en zonder pardon bestreden met antibiotica. Inmiddels weten we beter. Het microbioom wordt nu vaak zelfs als een “extra orgaan” beschouwd. De belangrijke taken van de lichaamseigen micro-organismen kun je vergelijken met die van de lever, het hart of de nieren. Je darmbacteriën zorgen bijvoorbeeld voor een veel efficiëntere voedselvertering. Ook maken ze belangrijke stoffen aan, zoals vitaminen.

Afweren en tolereren.
Het lichaam is continu in contact met microben, zowel met goedaardige als kwaadaardige. Jouw goede microben helpen je met de verdediging tegen slechte micro-organismen van buitenaf. Dit doen ze onder andere door ziekteverwekkers weg te concurreren, maar ook door jouw eigen immuunsysteem te “trainen”. Ze “leren” het immuunsysteem die paar ziekteverwekkers eruit te pikken en de miljarden goedaardige microben ongemoeid te laten. Ons immuunsysteem blijkt dus niet alleen een rol te spelen bij het uitschakelen van ziekteverwekkers, maar het is ook belangrijk bij het tolereren van de goedaardige micro-organismen.

Grensbewakers.
De lichaamseigen microben bevinden zich vooral op de huid, en op de slijmvliezen in je neus, longen, slokdarm, maag, darmen en op je geslachtsorganen. Deze buitenkant beschermt de binnenkant. Het bloed, hersenen en de meeste organen zijn onder normale omstandigheden dan ook microbe vrij.

Tennisveld.
De huid en slijmvliezen vormen samen een enorm oppervlak. De huid van een volwassen man heeft een oppervlak van een eenpersoonsbed, zo’n 1,8 vierkante meter. Het slijmvlies van de dikke darm beslaat zo’n 5 vierkante meter, een gemiddelde badkamer. De dunne darm spant de kroon met een oppervlak zo groot als een tennisveld (200 m2). Dit komt vooral voor rekening van een gigantisch aantal op vingers lijkende uitstulpingen, de darmvlokken.

Slijmvliezen zijn door hun taken, zoals het uitwisselen van gassen (in de longen) en voedingsstoffen (in de darmen), makkelijk doordringbaar. Ook voor microben. Ze zijn daardoor erg vatbaar voor infecties van schadelijk micro-organismen. De slijmvliezen produceren daarom een dunne laag slijm om de slijmvliezen te versterken.